فرآيند طراحي محيط و منظر

طراحي محيط و منظر ، فر آيند آگاهانه و خلاق سازمان دهي، برنامه ريزي و ايجاد تغييرات فيزيكي در محيط و منظر است كه منجر

به خلق مكان ها مي شود. مكان ها ساختارهاي ذهني هستندكه با تلفيق صحنه هاي ويژه ي برآمده از تجربيات گذشته و وضعيت رواني

بيننده، در ذهن او شكل مي گيرند. يك طراح فضاي سبز ، براي خلق چنين مكان هايي، از عناصر گياهي به عنوان الما ن هاي بصري

استفاده مي كند و در نهايت، مكان هاي حسي قوي و مثبت كه برخوردار از توانايي برانگيختن تصاوير ذهني مطلوب و قابليت به

[ خاطرسپاري در دور ههاي طولاني زماني هستند را طراحي مي كند. [ 6

چنان چه بخواهيم م حيط و منظرهاي پرمعنا و مناسبي را طراحي كنيم، ابتدا بايد عواملي كه بر شكل منظر تاثير مي گذارند را

شناسايي كنيم . در جوامع پيش از انقلاب صنعتي ، سه عامل : فيزيكي، گرايش هاي فرهنگي، منابع و تكنولوژي هاي در دسترس براي

اصلاح وضعيت ،عواملي بودند كه در شكل ذهني مناظر تاثير داشتند . اما امروزه ، عامل چهارمي به عنوان طراح نيز ، به اين مجموع ه

[ افزوده شده است. [ 6

اين واقعيت كه به تعداد طراحان محيط و منظر، فر آيند طراحي محيط و منظر وجود دارد ، نشان دهنده ي درجه ي انعطاف پذيري

اين فرآيند است كه تنوع هاي گوناگون در طرح ها را سبب مي شود. با اين وجود، همگي اين فرآيندها داراي ويژگي هاي مشتركي

هستند.

همه ي آن ها مس اله اي را شناسايي م ي كنند كه باي د به نتيجه برسد و حل شود . هم چنين، همه ي اين فرآيندها ايده هايي را براي

حل مساله ودر كنار آن ، ابزارهايي را براي اجراي ايده هاي خود مطرح مي كنند. بخش مهم ديگر يك فرآيند طراحي محيط و منظر ،

ارزشيابي است . ارزشيابي ايده ها و ابزارها در نهايت ، منجر به شناخت بهتري از مساله م ي شود. اين فرآيند، ب ه صورت چرخه اي ادامه دار

خواهد بود كه نم ي توان براي آن ، آغاز م علومي را تعيين كرد. ممكن است يك طراح با مشاهده ي مساله اي يا با ايد ه اي كه در ذهن

دارد و يا با ارزشيابي وضعيت خاصي ، فرآيند طراحي را آغاز كند. خصوصيت چرخ ه اي بودن اين فرآيند ، به منظور بهبود وضعيت است .

بنابراين، اين فرآيند ، رويكردي هدف دار است و طراحان همواره نقطه ي پاياني را دنبال م ي كنند؛ هرچند شايد لازم باشد براي رسيدن

[ به آن نقطه، چندين بار اين چرخه را طي كنند. [ 6

برخلاف ساير قسم ت هاي خلاق در طراحي

تحليل همراه است . تجزيه و تحليل، شامل شكافتن و تشريح يك كل پيچيده، مطالع ه ي اجزاي آن ، شناسايي الگوهاي جديد و

پرمعني تر (رابطه ها) و پيوستن دوباره ي اين اجزا ب ه صورت يك كل جديد، پرمعناتر و قابل درك تر است . اتفاقي كه معمولاً در اين

مرحله رخ مي دهد، اين است كه طراح در مجموعه اي از داده ها سرد رگم مي شود. براي پرهيز از اين سردرگمي ، لازم است كه هدف

مشخصي مطرح باشد.

طراحي پروژه ، معمولاً برآوردن نيازهاي بشر در زمينه اي بوم شناختي، فرهنگي، فن شناختي و بصري را مدنظر دارد. بنابراين،

تعريف مساله ، غالباً شامل دو بخش مهم است : تعريف نيازهاي انسان، كه معم ولاً برنامه ريزي ناميده مي شود؛ و تعريف ساختار و

عملكرد سايت و امكانات و محدوديت هايي كه ب ه وجود مي آيند و فرآيندي را تشكيل م ي دهند كه تجزيه و تحليل سايت ناميده

[ مي شود. [ 6

يك مرحله ي خلاقانه در طراحي است و هرچند ، در يك لحظه ب ه وجود مي آيد اما معمولاً به زمان طولاني براي ،« ايده پردازي »

درك موارد مختلف در ذهن نياز دارد . معمولاً ايده هاي گوناگوني به ذهن طراح خطور مي كند و تصمي م گيري در مورد اين كه كدام

ايده بسط و گسترش يابد، به توانايي طراح باز م ي گردد. ايده پرداز ي ها و تصميمات در مورد انتخاب ايد ه ها، يك خلا قيت فردي است

كه نم يتوان آن را به كسي آموزش داد.

شامل بسط و شناسايي ايده ي طرح و تكميل آن ب ه صورت زمينه هاي فيزيكي و فرهنگي است . در طراحي پروژه، اجرا، ،« اجرا »

شامل ساختن مكان ها و ايجاد هماهنگي مناسب بين آ ن هاست. اين مكان ها داراي عناصر نمادين بصري، فضايي، ساختماني و

زيربنايي هستند . اجرا، طراحي موفقيت آميز سيستم هاي ساختماني و زيربنايي و پيوند آ ن ها با سيستم هاي بزرگ تر موجود را نيز شامل

مي شود.

در دو سطح اصلي صورت مي گيرد: ارزشيابي ايده ي اجرا شده و ارزشيابي تعريف مساله . در ارزشيابي ايده ي اج را ،« ارزشيابي »

شده، سري رابطه طرح ساخته شده با درك فعلي از مساله مورد بررسي قرار مي گيرد و سپس موارد قابل اصلاح براي هر دو مرحله

[ ايده پردازي و طرح مساله مطرح مي شود. اين كار، منجر به شناخت بهتر از تعريف مساله و همچنين، بسط بهتر ايده ها مي شود. [ 6

هم چنان كه گفته شد، طراحي محيط و منظر ، به صورت چرخه اي از درك نيازهاي محيط و منظر و انسان ، به صورت پاس خ هاي

مفهومي و فعاليت هاي خاصي براي اجراي آ ن ها از طريق تصميمات طراحي در حال پيشروي است و هر چقدر اين فرآيند ، چرخش

بيش تري داشته باشد، تصميم گيري هاي پاسخ گويانه تري نيز، حاصل خواهد شد.

22